Rusya, Amerika’dan intikam almayı planlıyor! Ülkelerin ortasında Türkiye de var

Posted by

Doç. Dr. İsmail Şahin, Rusya-Ukrayna Savaşı nedeniyle Rusya’ya uygulanan yaptırımların global dolar hegemonyası bağlamında doğurabileceği ekonomik sonuçları AA Tahlil için kaleme aldı.

Global ekonomik sistemin son on yıldır önemli bir sınamadan geçtiği bilinen bir gerçek. Bu süreçte ABD’nin doları bir baskı aracı olarak kullanmasına karşı durmak isteyen Rusya, Çin, Hindistan, Türkiye ve Suudi Arabistan üzere emtia zengini ülkelerin milletlerarası ticaretlerinde dolar dışı paralara yönelik bir arayış içerisinde olmaları, değerli bir kırılmaya işaret ediyor. Bu bağlamda Rusya’nın iki değerli tez ileri sürdüğünü vurgulayan Doç. Dr. İsmail Şahin, “Bunlardan birincisi, milletlerarası sistemin politik yapısına ait. Buna nazaran ABD, milletlerarası sistemin çok kutuplu bir yapıya geçmesini önlemek emeliyle Ukrayna üzerinden yeni bir hegemonya kurmanın hesaplarını yapıyor. Bu tezle Rusya, Amerikan hegemonyasından rahatsızlık duyan Çin, Hindistan, Macaristan, İran, Türkiye ve Pakistan üzere önde gelen ülkelere değerli bir ileti iletmeye çalışıyor. Böylelikle Kremlin, milletlerarası sistemin yapısında tektonik bir kırılmayı tetikleyerek Amerika’dan intikam almayı planlıyor” değerlendirmesinde bulundu.

İşte İsmail Şahin’in o tahlili:

Rusya, Ukrayna’yı işgal ettiği için tarihte emsali görülmemiş bir boykotla karşılaştı. Bilhassa ABD, AB ve İngiltere, önayak oldukları yaptırımlarla Rusya’yı milletlerarası sistemden izole edebilecek gelişmelere imza atıyor. Rusya’yı gaye alan bu adımların nerede duracağı ve hangi sonuçları doğuracağı, yeni tartışmaların karşılık aradığı soruların başında geliyor. Lakin bu tedbirlerin ne kadar süreceği yahut ne cins sonuçlara yol açabileceği üzerine kesin bir yargıda bulunmak şimdilik epey güç. Tekrar de eldeki bilgilerden hareketle birtakım bulgulara ulaşılabilir ve birtakım kestirimler ileri sürülebilir.

YAPTIRIMLARIN GLOBAL RİSKLERİ

Rusya’nın Ukrayna işgalini olduğu üzere, Moskova’yı dünya çapında tecrit eden yaptırımları da tarihi bir yanılgı olarak kıymetlendiren birden fazla analist, bu uygulamaların Rusya’yı daha da saldırgan hale getireceğini savunuyor. Onlara nazaran örneğin, iki savaş ortası devirde Hitler liderliğindeki Almanya’yı dizginlemek için dayatılan cezalandırıcı ekonomik zorluklar, Alman milliyetçiliğinin çok körüklenmesine ve intikam peşinde koşan saldırgan, ırkçı rejimin kuvvetlenmesine yol açmıştı.

Hakikaten misal bir tablo Rusya’da da ortaya çıkabilir. Çünkü Ukrayna’daki başarısızlık, uygulanan ağır yaptırımlar ve milletlerarası arenadaki itibar kaybı, Rusya’nın saldırganlık dışındaki tüm hareket yeteneklerini ziyadesiyle kısıtlıyor. Hatta kimi uzmanlar, ekonomik yaptırımlarla ağırlaşan şartların, kıtalararası balistik füzelere ve nükleer silah cephaneliğine sahip Moskova’yı pes ettirmek yerine her geçen gün nükleer silah tehlikesine daha da yaklaştırdığını öne sürüyor. Lakin bu zayıf bir ihtimal, zira en makus senaryoda bile nükleer savaş mümkünlüğü epey düşük.

Nükleer savaşın kimseye çıkar sağlamayacağı bir gerçek. Nükleer silah tehdidinin ana işlevi caydırıcılıktır. O nedenle Kremlin açısından bu silahların kıymeti, kendini korumak ve düşmanlarını korkutmaktan ileri geliyor. Rus devlet adamlarının nükleer silah tehdidini gündemde tutmasının temel nedeni, NATO üyelerinin Ukrayna’ya yaptıkları silah yardımını mümkün mertebe önlemektir. Hasebiyle Rusya, nükleer silah tehdidini bir süre daha yineleyecektir. Kaldı ki Moskova, nükleer silaha başvurması halinde Rusya’nın global bir paryaya dönüşeceğini çok âlâ biliyor. Bu realiteden hareketle birçok stratejist, Kremlin’in öncelikli maksadının politik ve ekonomik global bir savaş olduğu görüşünde. Hakikaten Rus cephesinden yapılan açıklamalar bu görüşü büyük ölçüde doğruluyor.

RUSYA’NIN UKRAYNA TEZLERİ

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov yaptığı bir açıklamada, Rusya’nın Ukrayna’daki maksadının memleketler arası hukukun ağır ihlalleriyle inşa edilen ABD hegemonyasına son vermek olduğunu söylemişti. Batılı güçlerin kurduğu hegemonyanın krizler ve savaşlardan servet kazanma nizamına dayalı olduğunu ve bu nedenle daima düşman ürettiğini dillendiren Rus yetkililer, bu niyete ek olarak ABD’nin, zayıflayan transatlantik ittifakını güzelleştirmek ve Avrupa üzerindeki hegemonyasını yine tesis etmek için Ukrayna’yı bir araç olarak kullandığını tez ediyor.

ORTALARINDA TÜRKİYE’NİN DE OLDUĞU ÜLKELERE BİLDİRİ

Moskova’nın bu bakış açısıyla, Ukrayna krizinin çeperini kendi jeopolitik korkularının çok ötesine taşımaya çalıştığı anlaşılıyor. Bu bağlamda Rusya tarafından global tesir gücü yüksek iki kıymetli tez ileri sürülüyor. Bunlardan birincisi, milletlerarası sistemin politik yapısına ait. Buna nazaran ABD, milletlerarası sistemin çok kutuplu bir yapıya geçmesini önlemek emeliyle Ukrayna üzerinden yeni bir hegemonya kurmanın hesaplarını yapıyor. Bu tezle Rusya, Amerikan hegemonyasından rahatsızlık duyan Çin, Hindistan, Macaristan, İran, Türkiye ve Pakistan üzere önde gelen ülkelere kıymetli bir bildiri iletmeye çalışıyor. Böylelikle Kremlin, memleketler arası sistemin yapısında tektonik bir kırılmayı tetikleyerek Amerika’dan intikam almayı planlıyor.

YAPTIRIMLAR DOLARA İNANCI AŞINDIRIYOR

Moskova’nın ileri sürdüğü ikinci tez ise global ekonomik sistemin güvenilmezliğine ait. Putin, Rusya’nın döviz rezervlerine el konulması ve ülkenin finansal sistemden dışlanması üzere ekonomik yaptırımları değerlendirdiği bir konuşmasında, “Herkes finansal rezervlerin basitçe çalınabileceğini artık biliyor,” kelamlarına yer vererek Batılı güçleri “hırsızlıkla” suçlamıştı. Bu, değerli bir ihtardı. Çünkü ABD, İngiltere ve AB, Rusya’nın dış rezervlerine el koyarak tüm ülkelerin dolar, pound ve avro cinsinden rezerv varlıklarına erişimlerinin dış siyaset yaklaşımlarına bağlı olduğunun iletisini vermişlerdi.

Devletlerin dış siyaset davranışlarını, döviz rezervlerinin güvenliğini dikkate alarak belirleme yaklaşımının Batı ittifakını tehdit eden yahut onlarla sorun yaşayan ülkeleri bir oldukça rahatsız edeceği ortada. Yakın vakitte ABD Lideri Joe Biden’ın bir kararnameyle Afganistan’ın bloke edilmiş 7 milyar dolarlık rezervine el koyması önemli yansılara ve telaşlara yol açmıştı. O denli ki birçok makroekonomi gözlemcisi, bu tıp yaptırımların en çok mevcut ekonomik sisteme ziyan vereceğini düşünüyor. Bu konuda haksız sayılmazlar. Hakikaten ülkeler güvenebilecekleri rezerv paralarla çalışmak isterler ancak yaptırımlar, dünyanın en büyük rezerv parası olan dolara duyulan inancı aşındırıyor ve Batı dışı ülkeleri büyük bir kaygının içerisine sürüklüyor.

Global ekonomik sistemin son on yıldır önemli bir sınamadan geçtiği bilinen bir gerçek. Bu süreçte ABD’nin doları bir baskı aracı olarak kullanmasına karşı durmak isteyen Rusya, Çin, Hindistan, Türkiye ve Suudi Arabistan üzere emtia zengini ülkelerin memleketler arası ticaretlerinde dolar dışı paralara yönelik bir arayış içerisinde olmaları, değerli bir kırılmaya işaret ediyor. Suudi Arabistan ile Çin ortasındaki petrol ticaretinin bir kısmının yuan cinsinden yapılma mümkünlüğü, Rus güç şirketi Gazprom’un rubleyle ödeme sistemine uymadıkları için Bulgaristan ve Polonya’ya doğal gaz sevkiyatını tümüyle durdurması, Hindistan’ın CAATSA yaptırımlarından kaçınmak için rupi-ruble çiftine yük vermeye niyetlenmesi üzere son aylarda görünürlük kazanan olayların varlığı, doların hegemonik statüsünü tehdit eden gelişmeler olarak ön plana çıkıyor.

DOLARIN HÜKÜMRANLIĞININ SONU GELEBİLİR

Bunların yanı sıra, Rusya’nın altın ve bitcoini güç ticaretinde bir ödeme aracı olarak kabul edebileceğini duyurması, global piyasalarda uzun vadede doların hükümranlığının sonunu getirebilir. Elbette kısa vadede dolar rezervlerinin büsbütün terk edilmesi üzere bir durum ortaya çıkmayacaktır. Fakat orta ve uzun vadede, bilhassa Batı ile çıkar çatışması içerisindeki ülkelerin kendilerini emniyete almak için dolardan uzaklaşarak yeni bir ödeme aracı arayışı içerisine girmeleri sürpriz olmaz. Kaldı ki çok kutuplu bir dünya sistemi, dünya iktisadının ABD’den uzaklaşmasını başlatan en kıymetli itici güç olacaktır.

UKRAYNA: BAŞLANGIÇ VE BİTİŞ

Bahsedilen ihtimalleri zayıf bulan ikinci küme analistler, şurası siyasi ve ekonomik sistemin dışına çıkmanın imkansızlığı üzerinde duruyorlar. Onlara nazaran ABD, tüm araçları başarılı bir halde devreye sokarak Rusya ile Çin’i ve bu ülkelerin kuyruğuna takılan başkalarını kendi sonları içinde tutmaya devam edecek. Bu bağlamda Moskova’ya uygulanan yaptırımların, Rusya’yı çevreleyen ülkelere yapılan askeri yardımların ve Ukrayna’ya verilen askeri takviyenin, Rusya’nın hayallerini ve tezlerini söndürdüğünü ileri sürüyorlar.

Batılı müttefiklerin bu çatışmayı Ukrayna’nın dışına taşırmamak için tüm araçları seferber ettiği kolaylıkla görülebiliyor. Bu nedenle müttefikler için hayati olan, Ukrayna’nın, Rus saldırganlığının başladığı ve bittiği yer olması. Şayet bu mümkünlük gerçekleşirse, başta Çin olmak üzere tüm revizyonist ülkeler için Ukrayna, sistem bozucu hareketleri frenleyici derslerin çıkarılacağı yeni bir örneklem niteliği kazanabilir. Ukrayna’daki savaşın şimdiye kadar Rusya’nın askeri imajına büyük ziyan verdiği rahatlıkla söylenebilir. Bununla birlikte ABD ve müttefikleri, Rusya’nın Ukrayna’da askeri başarısızlığa uğramasını sağlayarak hem Rus silah sistemlerine ve askeri gücüne, hem de Rusya’nın “kutup olma” argümanına duyulan itimada ağır bir darbe indirmiş durumda.

KAYNAK: AA

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.